اكبر ايرانى قمى
75
روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى )
آگاهى دريافت معناى آيه و رفع ابهام از آن است . » ابو الحسن واحدى نيز مىگويد 77 : « سخن در باب نزول آيات بدون استناد به نقل و روايت كسانى كه شاهد آن بوده و از شأن نزول آيات مطلع هستند ، جايز نيست . » روش شيخ در اسباب نزول 1 - اسباب النزول ، در كنار ديگر مباحث ، جايگاه شايستهاى را احراز نموده است . درخشش روايات معصومين - عليهم السلام - نيز در اين زمينه ، آشكارا جلب نظر مىكند . روش مفسر فرزانه ، بدينگونه است كه با وجود تناقضات و چند گونگى در نقلها و اجتهادى بودن پارهاى از گفتههاى صحابه و تابعين - رضى اللّه عن اخيارهم - به گزيدهاى از اين دسته منقولات ، اشاره مىكند . موارد تصريح به قبول يا ردّ آنها بسيار نادر است ؛ ليكن از گونهء طرح آنها هويدا است كه سبب نزولى مورد پذيرش ايشان است ؛ كه اگر به آيهء مورد بحث عرضه شود ؛ با توجه به قرائن موجود در اطراف آيه و نيز سياق روايت ، با آن سازگار و يك آهنگ باشد ؛ از اين جهت مىتوان آن را پذيرفت . پر واضح است كه اين مطلب ، گذشته از روايات قطعى الصدور و مروىّ از معصومين - عليهم السلام - است . چه ، بدون ترديد ، فرمودهء گوهربار ايشان مقدم و ارجح اقوال است . ناگفته نماند كه نقل : « قيل » و ذكر اختلاف اقوال مفسرين در سبب نزول آيات ، كم و بيش در تبيان به چشم مىخورد ؛ ليكن تبلور شايان احاديث ائمه معصومين - عليهم السلام - به ويژه باقرين - عليهما السلام - در مبحث اسباب نزول ، جلوهء با شكوهى را آذينبند اين بخش نموده است و شيخنا در موارد بسيارى از اين گروه روايات ، در تبيين شأن و فضيلت و مقام والاى ولايت و عصمت و . . . بهره وافى گرفته است . بنابراين ، اسباب النزول ، بسان ديگر مباحث - قرائت ، اعراب روايات و احكام و . . . - چون بزنگاهى است كه مفسر بزرگ ، در آن به اثبات و دفاع از عقايد و نظرات مذهب شيعهء اماميه پرداخته است .